Wie heeft er nooit van hem gehoord? 'The Hamp', zoals hij vaak werd genoemd en altijd komt bij velen dan weer de herinnering boven aan dat befaamde Apollohal-concert in 1954 of dat in het Concertgebouw in 1956 waar onze vaderlandse dienders een glunderende Hampton opnieuw wegvoerden. Glunderend, omdat hij toch maar weer even de hele zaal plat had gekregen. En daar ging het hem vooral om, want lauwheid kwam niet in zijn woordenboekje voor. Muziek was emotie en die zou er uitkomen ook. Niet dat zich dat altijd maar weer moest manifesteren in een gezamenlijk door de vloer zakken of door temidden van een krijsende chaos dwars door drums te springen.
Die emotie was er immers evenzeer bij zijn vele prachtige ballads. Dan veranderde die extraverte, breed grijnzende zwarte man plotseling in een ingetogen dichter die in opperste concentratie zijn instrument met de mallets beroerde, soms liefdevol streelde. Af en toe besloten door een zacht gekreun rolden de zilveren klanken dan over de luisteraar heen als een ragfijn aaneengeweven sprookjessluier. Lionel Hampton was een muzikaal fenomeen en een uniek mens en zijn dood op 31 augustus jl. had op een leeftijd van 94 jaar en na enkele hersenbloedingen langzamerhand iets onontkoombaars gekregen. Desondanks voelt het als een groot verlies en met hem is bovendien opnieuw een belangrijke sleutelfiguur uit de jazz verdwenen.
Hoe groot de populariteit van Hampton is wordt duidelijk op het internet. Zoekmachine Google gaf bijna 65.000 vermeldingen aan, waarbij uiteraard veel die te maken hebben met zijn overlijden. Veel en goede informatie vind je echter op de speciaal aan Hampton gewijde site van de Universiteit van Idaho (http://www.uidaho.edu/hampton/). Geen wonder, want al vanaf 1984 werkten musicus en universiteit nauw samen aan een jaarlijks festival dat het Lionel Hampton Jazz Festival ging heten. Vanaf 1987 zou de muziekopleiding tevens de naam Lionel Hampton School of Music dragen, een unicum. Al het persoonlijke materiaal van Hampton zal bovendien deel gaan uitmaken van de grote International Jazz Collections van de universiteit.
Een mooie en omvangrijke Nederlandse (maar Engelstalige) site is die van Hans Bebob (die me trouwens ook wees op enkele verkeerde jaartallen in het bovenstaande verhaal). Op http://www.lionelhampton.nl/ veel herinneringen en een uitgebreide reportage van de begrafenis van Hampton. Daarnaast is heel veel muziek te beluisteren en zijn er tevens gesproken interviews met The Hamp en medemusici opgenomen.
Hoewel de diverse orkesten van Hampton vaak een opstap betekenden voor veel belangrijke musici, waren ze toch niet het soort kraamkamer zoals bij Ellington en Basie. Het belang ervan hoeft niet onderschat te worden, maar de mooiste opnamen van The Hamp zelf vind je toch vooral in de kleinere bezettingen, met name waar de straffe muzikale regie van Goodman heerste. Ook in zijn ontmoetingen met jazzgroten als Coleman Hawkins, Chu Berry, Oscar Peterson, Art Tatum en Charles Mingus (om slechts een paar te noemen) was de invloed van deze spelers op Hampton ongetwijfeld groter dan andersom. De magnifieke drive die Hampton zijn spel steeds wist mee te geven maakte er in elk geval steeds heerlijke muziek van...
In artikelen over Hampton komt vaak het woord 'vibraharp' voor in plaats van 'vibrafoon', een beetje alsof die harp een wat deftiger overtreffende trap zou zijn. In werkelijkheid is er geen verschil, behalve dan dat de namen werden gevoerd door twee elkaar beconcurrerende fabrikanten. Het is in feite een afstammeling van de in Latijns-Amerikaanse muziek veel gebruikte marimba, die weer is afgeleid van de al langer bekende xylofoon. De vibrafoon onderscheidt zich door metalen klankstaven in plaats van houten. Met de marimba heeft het ook de metalen resonantiebuizen gemeen maar deze zijn hier voorzien van ronddraaiende klepjes die door het openen en afsluiten van die buizen het zo typerende vibrato veroorzaken.
In 1992 vond in het 'Kennedy Center for the Performing Arts' een fantastische happening plaats ter ere van Lionel Hampton met een keur van artiesten, zoals Herbie Hancock en Aretha Franklin en natuurlijk ook mede-vibrafonisten als Milt Jackson met het Modern Jazz Quartet, Garry Burton en Jay Hoggard. Eveneens aanwezig waren de toenmalige president Bush en zijn echtgenote en tal van jazz-prominenten. De video hiervan - met helaas een niet al te beste beeldkwaliteit - is als historisch document alleszins de moeite van het bekijken en vooral beluisteren waard. Kijk naar de ontroerende 'Tribute to Lionel Hampton'. Het formaat is 'Real Media' met 150 Kbps.
t e r u g