Muzieklessen op het web

Als er één facet is dat het internet de moeite waard maakt dan is het de mogelijkheid tot kennisoverdracht. Niet langer worden wat dit betreft mensen op het platteland achtergesteld bij grote stadsbewoners of mensen uit arme landen bij die in de meer ontwikkelde industrielanden. Al blijft natuurlijk wel de voorwaarde bestaan dat men via de computer (en dus door middel elektriciteit) toegang heeft tot het wereld wijde web. Kennis is echter pas functioneel wanneer deze ook aktief wordt toegepast en dat vergt aanmerkelijk meer inspanning dan een passief consumeren.

De goede kant van het web is het dynamische karakter ervan waardoor iets als informatie en kennis kan bewegen. Kan vloeien van leraar naar leerling (en lees hier uiteraard ook de vrouwelijke vorm bij) en zo nodig visa versa. Het is de mogelijkheid tot uitwisseling die de belangrijke waarde ervan vertegenwoordigt en juist muziek is daar een prachtig voorbeeld van. Zo kunnen we mensen met elkaar zien samenspelen over onmogelijk geachte afstanden en voor het geven van lessen gelden natuurlijk dezelfde mogelijkheden.

Gehoortraining

In mijn 'Muziek op het Web' is aan dit onderwerp een heel hoofdstuk gewijd en dat ga ik hier natuurlijk niet allemaal herhalen, maar een enkel aspect wil ik er toch uitlichten. Zoals dat van de gehoortraining - voor muzikanten en muzikanten-in-spé uiteraard van het allergrootste belang. Zonder noemenswaardige drempel en sober in z'n uitvoering is EarTest van Brent Hughes. Gratis te beproeven (ook online) en bij registratie slechts $12. Desondanks een uitstekend programma voor de training van intervallen en zelfs voor een absoluut gehoor.

Meer educatieve mogelijkheden en daardoor ook een veel toegepast programma voor scholen is EarMaster Pro. In verschillende uitvoeringen leverbaar vanaf zo'n € 80. Helemaal op het bereiken van een absoluut gehoor gericht is het al vele jaren bestaande Perfect Pitch van David Lucas Burge, maar daarvoor dient wel $140 te worden neergeteld. Een goedkoper perspectief biedt daarentegen de bekende altsaxofonist en uitgever Jamey Aebersold met o.a. zijn $15 kostende Ear Training. Voor $25 tenslotte bekomt men het fraai uitziende Ear Power.

Theorielessen

U kunt natuurlijk te rade gaan bij een boek over harmonieleer, maar veelal zal dit wat te veel van het goede blijken. Ook niet echt online is het tipboekje 'Muziek op Papier', maar dit biedt wel voor weinig geld een prima inleiding voor wat betreft de basisbegrippen. De Nederlandse website van Bart's Digischool biedt iets dergelijks en nog wat uitgebreider met ware ster-kwaliteit is de Star-theoriesite. Wie er wat meer geld voor overheeft is er verder een complete en geheel Nederlandstalige cursus Music Master, die op verschillende niveaus wordt aangeboden.

Nu zal een polyfoon toetseninstrument, zoals een piano of een keyboard, bij elke muziektheoretische studie onschatbare diensten verlenen doordat zowel melodielijnen als accoorden heel aanschouwelijk kunnen worden ingespeeld en uitgeprobeerd. De computer en het internet voegt daar nog een dimensie aan toe. Op de site A Passion for Jazz vind je virtuele piano- en gitaarakkoorden waarbij men nagenoeg elk akkoord meteen verbeeld ziet. Op het klavier (of gitaarhals) zie je meteen ook de juiste vingerzetting. Hiernaast ook een beknopte en duidelijke theoretische onderbouwing, speciaal voor jazz en een heel handige 'Glossary of Jazz Terms'.

Improvisatielessen

Improviseren is volgens sommigen meer een kunst dan een kunde, waarmee men dan wil aangeven dat het niet of nauwelijks te leren zou zijn. Anderen vinden dit, en in mijn ogen terecht, onzin en wijzen dan bijvoorbeeld op het feit dat ook de groten in de jazz, net als trouwens schilders, ondanks een onmiskenbare aanleg, een duidelijk leerproces plegen door te maken. En natuurlijk geldt iets dergelijks in feite voor alle componisten. Het neemt niet weg dat improvisatie nauwelijks via een stap-voor-stap methode uit het boekje kan worden aangeleerd.

Improviseren vraagt als het ware een open oor, een ander soort vertaalslag in de hersenen, dan wanneer je muziek van blad speelt. Door veel naar jazzmusici te luisteren maakt men natuurlijk een goed begin. En vervolgens zijn er uiteraard de meer theoretische regels, zoals die uit de praktijk zijn ontstaan. De al elders op deze site genoemde Jazz Improvisation Primer van Marc Sabatella is een uitmuntende behandeling van dit onderwerp. Kijk anders op de site Dixieland Jazz voor een fantastische serie lessen met behulp van Band-in-a-Box. En ook de hierboven al genoemde Jamey Aebersold stelt helemaal gratis een omvangrijk Jazzhandbook ter beschikking.

NB In het boekje 'Muziek op het Web' vindt u deze en nog veel andere onderwerpen uitgebreid behandeld met in totaal zo'n 1200 links naar informatieve websites.

Instrumentlessen op het web

Er bestaan ook heel wat sites met instrumentale lessen, al moet je dat voor veel instrumenten toch vooral zien als een aanvulling op reguliere lessen bij een leraar. Het is immers maar al te makkelijk om verkeerde gewoontes aan te leren en deze afleren is vervolgens weer erg moeilijk. Een goed voorbeeld vormt Louis Armstrong, die een fantastische techniek koppelde aan een niet te evenaren toon. Toch leidde zijn manier van blazen regelmatig tot problemen met zijn lippen, die zelfs een keer tijdens een optreden openbarsten, waardoor hij maanden niet kon spelen.

Omdat deze lessen natuurlijk sterk zijn gekoppeld aan een bepaald instrument worden deze zoveel mogelijk vermeld op de desbetreffende site. Zoals de uitstekende saxofoonlessen van Alistair Ingram en anderen. Dat ik op deze plaats toch de site van saxofoonleraar Peter Steenbakkers vermeld is omdat deze veel meer doet dan techniek aanleren. Hij laat je namelijk versteld staan... bijvoorbeeld over hoeveel je kunt doen met slechts drie tonen. En hoe leuk zo'n ontdekkingstocht wel is... en dat vreugdevolle is precies wat het meest waardevolle is van het zelf muziek maken.

Jazz Improvisation Primer

Improvisatie is een wezenlijk onderdeel van de jazz, maar wordt door sommigen als een nogal ongrijpbaar ideaal gezien. Inderdaad heeft het binnen de klassieke wijze van lesgeven eigenlijk geen plaats, maar jazz-pianist Marc Sabatella geeft daarentegen al jarenlang online improvisatielessen. Daarnaast heeft hij ook al die tijd gewerkt aan een uitgebreide Jazz Improvisation Primer, waarin naast de bij het onderwerp passende muziektheorie ook allerlei beschouwingen en aanwijzingen betreffende het improvisatieproces een plaats kregen. Doordat hij het geheel steeds op het Internet publiceerde konden ook reacties van lezers erin worden verwerkt en zo is langzamerhand een zeer praktische inleiding ontstaan waarmee elke serieuze jazzmuzikant, beginner of gevorderd, z'n voordeel kan doen.

Het Ei van Co

'Co' dat staat voor Co Atpress, het angstvallig bewaarde pseudoniem van Kees Jasperse, die indertijd vanwege zijn ambtenarenstatus absoluut niet geassocieerd mocht worden met zoiets verderfelijks als jazzmuziek. Zo zat de wereld in de 50er jaren nog in elkaar. Gelukkig heeft Kees, die als bassist, gitarist, banjoist bij bijna alle grote dixielandorkesten in ons land heeft gespeeld, zijn muziekkennis met anderen willen delen. En dat leidde tenslotte tot het 'Ei', een handig en universeel schuifsysteem voor accoorden, dat bij menig muzikant altijd in de binnenzak werd meegedragen.

Het schuifsysteem berust op de beproefde muziek-theoretische principes en is een handige hulp bij elke muziekstudie. Door het middenblad uit te schuiven kan men in één oogopslag vrijwel alle in de praktijk gebruikte accoorden in alle 17 toonsoorten aflezen. Daarnaast zie je tevens de verschillende posities van elk accoord en allerhande algemene muziekinformatie zoals majeur en mineurtoonladders, kwintencirkel, transponeren, etc. Op de achterzijde zijn de vingerposities aangegeven voor 4- en 6-snarige instrumenten zoals gitaar, bas en banjo.

Naast het Ei schreef Kees Jasperse ook het lesboek van de befaamde Teleac-cursus 'Let's Swing' uit 1984. Dit 'Spelen met Akkoorden' werd door hem opnieuw uitgegeven met als extra de verkorte accoordenschema's van honderden populaire songs. Het is een boek dat is gericht op de dagelijkse muziekpraktijk met naast het algemene gedeelte veel oefeningen voor blazers, toetsenisten en bespelers van de diverse snaarinstrumenten. Wel veronderstelt het boek enige basiskennis en vormt hierdoor een ideale aanvulling op bestaande lessen, voor beginners zowel als meer gevorderden.