Music Minus One... De programma's

Al in de tijd van langspeelplaat bestonden ze, de 'Music Minus One'-platen. Met aan de ene kant het volledige orkest en aan de andere kant hetzelfde orkest, maar dan 'minus' de solist. Later kregen we bandjes met dezelfde functie en tegenwoordig hebben we de cd. In het digitale domein zijn de mogelijkheden om mee te spelen echter een stuk groter geworden. Het tempo kan binnen ruime grenzen worden aangepast en door een sterke links/rechts stereoscheiding kan met de balansknop op de versterker tevens bijvoorbeeld de bas of de piano uit de begeleiding worden uitgeschakeld.

Dowani

Het in Lichtenstein gevestigde bedrijf Dowani levert op klassiek gebied onder de titel '3 Tempi Play Along' tientallen meespeelcd's. Voor instrumenten als viool, altviool en cello, dwarsfluit en blokfluiten, klarinet en saxofoon. Met muziek van componisten als Bach, Vivaldi en Telemann. Zoals de naam al aangeeft in de oorspronkelijke, en twee langzamer tempo's - van de solopartij wordt een partituur meegeleverd. Een andere manier om 'Play Along' te gebruiken zie je op Baroque One, een mooie website over barokmuziek (rondom Händel) met een experimenteel play along-project.

Jamey Aebersold

Het ultieme play along-gebeuren op jazzgebied is uiteraard Jamey Aebersold die al jarenlang volgens dit recept boeken met bandjes (en nu dus cd's) leverde voor heel veel jazzstandards. Met daarnaast ook repertoirestukken van belangrijke solisten en een heleboel theorie welke op eenzelfde wijze wordt aangepakt. Onder het kopje 'Wat iedere jazzmuzikant moet weten' behoort daarbij zeker z'n 'Jazz: How To Play and Improvise' en 'The II/V7/I Progression'. Ook zijn video, getiteld 'Jazz: Anyone Can Improvise', met ruim 2 uur voorbeelden op piano, is daarnaast zeer de moeite waard.

De originele

En ja, dan hebben we nog steeds de originele Music Minus One, met een omvangrijk aanbod voor de meeste standaard instrumenten en voor zang. En daarbij in alle stijlen, van klassiek tot pop - ik bekeek de Chicago-style jazz session en daar betaal je voor 8 nummers toch maar liefst $35. Waarbij moet worden aangetekend dat dit een 2cd-box betreft met kwalitatief zeer hoogstaande vertolkingen en met een additioneel boekje met 32 pagina's aan achtergrondinfo (met ook de partituur). Naast de normale uitvoering en de minus-one, is er voor de laatste ook een weergave met een 20% vertraging.

Yamaha

Een andere firma die een grote wereldspeler is (ze maken zowel vleugels als motorfietsen) is natuurlijk het Japanse Yamaha. Altijd al sterk in het educatieve aspect bieden ze rondom hun digitale piano 'Clavinova' een keur aan additionele speelhulpen geschapen. Met een zustersite - waar hier en daar echter wel eens iets fout gaat - breidt men dit aanbod op een zeer aantrekkelijke manier verder uit. Onder andere met diverse tutorials over het gebruik van hun sequencer 'XGWorks' ($99) om zelf songs te maken, te beluisteren en te printen en een 'Introduction to the art of songwriting'.

Capella

Apart is het programma 'Capella Minus One' - van Duitse origine, maar door de actieve Nederlandse vertegenwoordiger Haducon Hattem inmiddels in het Nederlands vertaald. Hiermee brand je in een handomdraai je eigen 'Minus One'-cd's op basis van partituren die met het notatieprogramma 'Capella' werden gemaakt. Ook kan men putten uit een (klassieke) bibliotheek van zo'n 7000 partituren in dit formaat die men als gebruiker van 'Capella' gratis toegestuurd kan krijgen of die men (één voor één) van de website kan downloaden. Niet beschikbare partituren kan men met behulp van 'Capella Scan' vanaf het gedrukte exemplaar met een flatbed-scanner eenvoudig omzetten in een Capelle-partituur.

Band-in-a-Box

Het ultieme programma tenslotte, dat al vanaf het allereerste begin als een 'Play along'-programma werd opgezet is natuurlijk 'Band-in-a-Box' dat momenteel zijn 12e versie beleeft. Je geeft hierbij met je toetsenbord de begeleidings-akkoorden in en als bij toverslag klinkt er uit de luidsprekers een complete begeleiding in de muziekstijl die je wenst, van Dixieland tot Latin. Helemaal naar eigen verkiezing met piano, bas, drums, gitaar en eventueel nog een vibrafoon op de koop toe. Steeds een beetje anders en ook hier op een eenvoudige manier te vertragen, te transponeren naar een andere toonsoort en als midi- of audiofile op te slaan of als cd te branden. Kijk hier voor verdere info...

Fake en Real Books

Verder heb je het verschijnsel 'Fake Book'. Min of meer te herleiden tot het fascinerende gegeven dat jazzmuzikanten en hun betere popcollega's over het algemeen genoeg hebben aan een summiere melodielijn en de daarbij horende begeleidingsakkoorden, de zogeheten 'leadsheet'. De originele fakebooks waren uiteenlopende verzamelingen illegale kopiën van deze leadsheets die een geheel eigen underground leven gingen leiden.

De kwaliteit ervan was over het algemeen niet al te best en de officiële muziekuitgevers zagen er tenslotte ook wel brood in om hun eigen verworven bronnen in de strijd te gooien en tegenwoordig hoort bij de naam Fake Book dan ook de (waarschijnlijk) grootste muziekuitgeverij ter wereld, Hal Leonard. Terwijl de nummer twee op dit gebied, Sher Music, tekent voor een hele serie Real Books.

Het aantal nakomelingen is inmiddels echter bijna niet te tellen en op de site Seventhstring is hieromtrend een ronduit fascinerende index te vinden. Ook op de site van Sheet Music Online is een dergelijke index te bewonderen. Verder heeft ook hier de digitalisatie toegeslagen en gaan er in het muzikantencircuit legio ingescande fakebooks rond, soms ook in midi- of in Band-in-a-Box formaat.

De Superscope cd-speler/recorder

Voor wie echt intensief met het principe van 'meespelen met de cd'aan de gang wil is de Superscope PSD300 een absolute droommachine. Helaas ook een prijzige, want deze cd-speler en recorder kost hier maar liefst € 949. Vanwaar deze hoge prijs voor een cd-recorder? De PSD300 werd speciaal ontworpen met de muzikant in beeld, waarbij het afspeel- en recorderdeel afzonderlijk is uitgevoerd. Het compacte apparaat vormt als het ware een portable studio waarmee je net zo eenvoudig als met een cassetterecorder opnames op cd kunt maken. Het vereist dus ook geen aangesloten computer.

Elke willekeurige cd (of eentje van het minus-onetype) kan worden afgespeeld met een flink verlaagd (tot 33%) of verhoogd (tot 50%) tempo. Ook kan bij gelijkblijvend tempo de toonhoogte tot een oktaaf worden verhoogd of verlaagd. Een 'finetuning' maakt het daarbij mogelijk de afgepeelde muziek exact aan het eigen instrument aan te passen. In veel gevallen kan trouwens ook een solozangstem op een audio-cd worden uitgefilterd. Door twee plaatsen op een cd te markeren kan een fragment eindeloos worden herhaald tot het voldoende ingestudeerd is. Met een keyboard, gitaar of microfoon aangesloten kan de mix tenslotte meteen worden opgenomen.

Voor ongeveer de helft kun je de Superscope PSD230 bekomen, die wel de tempo en toonhoogte-mogelijkheden van z'n grote broer bezit, maar waarmee je niet kunt opnemen. Wel is er een microfoonaansluiting aanwezig om de mix direct over luidsprekers te kunnen laten horen. Het is duidelijk dat beide apparaten, maar dan vooral de grotere versie, ideaal zijn voor muziekscholen. Je kunt hiermee immers een groot aantal studie-versies in verschillend tempo van muziekstukken produceren, waarmee de leerlingen dan thuis aan de slag kunnen gaan. Uitgebreide info over de PSD300 vind je in een pdf-file.

Verkrijgbaar bij Tierolff Muziekcentrale.